Grób wojowniczki z bronią

Zespół badaczy z Uniwersytetu w Segedynie odkrył i zidentyfikował pierwszy znany grób kobiety pochowanej z pełnym wyposażeniem wojownika. Pochówek, oznaczony jako SH-63, znajduje się na cmentarzysku w miejscowości Sárrétudvari-Hízófóld w komitacie Hajdú-Bihar. Odkrycie to podkreśla złożoność społeczeństw wczesnośredniowiecznych oraz kwestionuje dotychczasowe wyobrażenia na temat podziału ról między mężczyznami, a kobietami.

Majgarowie, przodkowie współczesnych Węgrów, przybyli do Kotliny Karpackiej pod koniec IX wieku. Ich podróż ze stepów euroazjatyckich do Dolnego Dunaju w VIII wieku oraz późniejsza ekspansja na tereny Europy Środkowej była możliwa dzięki doskonałym umiejętnościom wojennym. Węgierscy łucznicy konni zyskali w tym czasie renomę niezwyciężonych wojowników, a ich uzbrojenie, obejmujące łuki kompozytowe, strzały, miecze oraz szable, było uważane za jedno z najnowocześniejszych w Europie.

W kontekście tej militarnej dominacji archeolodzy często odnajdywali groby wojowników wyposażone w broń. Jednakże odkrycie broni w grobie kobiety stanowi wyjątek, który zmusza badaczy do ponownej analizy ról płciowych w społeczeństwach węgierskich tamtego okresu.

Grób SH-63 został pierwotnie odkryty w latach 80. XX wieku, lecz dopiero nowe metody interdyscyplinarne pozwoliły na jego szczegółowe przebadanie. Wyposażenie grobu obejmowało kołczan, fragmenty strzał, łuk z płytką z rogu oraz ozdoby, takie jak srebrny pierścień do włosów, szklane paciorki i półszlachetne kamienie. Taki zestaw jest wyjątkowy w kontekście pochówków kobiet z tego okresu, co sugeruje, że zmarła mogła pełnić nietypową rolę w swoim społeczeństwie.

Pozycja ciała w grobie była lekko przekrzywiona, co dodatkowo wyróżnia pochówek SH-63 spośród innych na tym samym cmentarzysku. Archeolodzy uważają, że układ ciała i przedmiotów pogrzebowych mógł mieć znaczenie symboliczne, choć jego pełne zrozumienie wymaga dalszych badań.

Określenie płci pochowanej osoby stanowiło wyzwanie ze względu na słabe zachowanie szkieletu. Tradycyjne metody morfologiczne, takie jak analiza miednicy czy czaszki, nie dostarczyły jednoznacznych wyników. Dopiero zaawansowane badania genetyczne przeprowadzone na materiale pozyskanym z czaszki i wyrostka skalistego kości skroniowej potwierdziły, że osoba pochowana w grobie SH-63 była kobietą.

Odkrycie to było szczególnie istotne, ponieważ kobiety pochowane z bronią w regionie Kotliny Karpackiej z okresu wcześniejszego (np. awarskiego czy sarmackiego) rzadko były uznawane za wojowniczki. Ich pochówki często interpretowano jako symboliczne lub związane z kultem religijnym. Grób SH-63 różni się jednak dzięki obecności pełnego zestawu broni, co wskazuje na możliwy udział kobiety w działaniach militarnych.

Odkrycie grobu SH-63 zmienia sposób postrzegania społeczności Majgarów z okresu podboju Kotliny Karpackiej. Złożoność wyposażenia grobu oraz potwierdzenie płci kobiecej sugerują, że rola kobiet mogła być bardziej zróżnicowana, niż dotychczas sądzono. Możliwe, że kobiety takie jak ta pochowana w SH-63 pełniły funkcje wojowników, przywódczyń lub osób o wysokim statusie społecznym.

Badacze wskazują, że takie znaleziska mogą również świadczyć o obecności kobiet-wojowniczek w innych kulturach stepowych, co rzuca nowe światło na społeczeństwa epoki wczesnośredniowiecznej. Ponadto, odkrycie to wpisuje się w szerszą dyskusję o miejscu kobiet w historii militarnej i ich roli w konfliktach zbrojnych.

Grób SH-63 stanowi jedno z wielu potencjalnych znalezisk, które mogą zmienić sposób, w jaki interpretujemy historię Węgier i regionu Europy Środkowej. Dalsze badania archeologiczne oraz analizy interdyscyplinarne mogą pomóc w odkryciu kolejnych przykładów kobiet wojowniczek oraz w pełniejszym zrozumieniu ich roli w społeczeństwach średniowiecznych.

źródło:

Tihanyi B, Maár K, Kis L, Gînguță A, Varga GIB, Kovács B, et al. (2024) ‘But no living man am I’: Bioarchaeological evaluation of the first-known female burial with weapon from the 10th-century-CE Carpathian Basin. PLoS ONE 19(11): e0313963. Doi.org/10.1371/journal.pone.0313963

fot.

PLOS ONE (2024).DOI:10.1371/journal.pone.0313963