Odkrycie kolejnej rzymskiej głowy w Carlisle

W 2017 roku teren Carlisle Cricket Club stał się miejscem jednego z najważniejszych odkryć archeologicznych ostatnich lat w północnej Anglii. Znaleziska dokonano podczas prac budowlanych, które miały na celu rozbudowę pawilonu klubu. Wyniki badań archeologicznych przerosły jednak najśmielsze oczekiwania, kiedy odkryto ruiny monumentalnych łaźni rzymskich, które od tamtej pory dostarczają bezcennych informacji na temat rzymskiej okupacji Brytanii. W 2023 roku wolontariusze odkryli kolejny znaczący artefakt – rzeźbioną głowę, która po raz kolejny rzuciła nowe światło na znaczenie tego miejsca.

Łaźnie rzymskie w Carlisle – niezwykłe odkrycie

Łaźnie, które odnaleziono na terenie klubu, uznawane są za największą budowlę odkrytą na Wale Hadriana – monumentalnym murze wzniesionym w czasach rzymskich, który miał za zadanie chronić Imperium przed najazdami plemion z północy. Odkrycie tych term było dla badaczy ogromnym zaskoczeniem, ponieważ do tej pory nie zdawano sobie sprawy z rozmiarów i roli, jaką odgrywały one w codziennym życiu rzymskich mieszkańców Brytanii.

Jak stwierdził główny archeolog projektu, Frank Giecco, choć nazywano to miejsce „łaźnią”, pełniło ono znacznie bardziej złożone funkcje. Był to prawdopodobnie ośrodek rekreacyjny, który obejmował nie tylko miejsca do kąpieli, ale także biura, świątynie, a nawet pomieszczenia towarzyskie i administracyjne. Cały kompleks rozciąga się na powierzchni 50 na 60 metrów, co czyni go jednym z największych znanych rzymskich budynków na terenie Brytanii.

Kolejne odkrycia – rzymskie artefakty i monumentalne głowy

Od momentu rozpoczęcia prac archeologicznych w Carlisle, odnaleziono ponad 4000 różnych artefaktów. Wśród nich znalazły się między innymi rzymskie monety, malowane tynki ścienne, broń wojskowa, biżuteria oraz przedmioty codziennego użytku. Jednak szczególną uwagę przyciągają trzy monumentalne rzeźbione głowy, które zostały odkryte w tym miejscu, z których ostatnia została znaleziona we wrześniu 2023 roku.

Najnowsza głowa, o wymiarach około 18 na 13 centymetrów, została znaleziona na południe od łaźni. Przypisuje się ją kobiecie, a jej delikatnie wyrzeźbione detale i klasyczny styl rzymski sugerują, że pochodzi z okresu współczesnego z funkcjonowaniem kompleksu. Co ciekawe, fryzura rzeźby przypomina styl cesarzowej Julii Domny, jednej z najważniejszych kobiet w historii Rzymu, co może świadczyć o znaczeniu osoby, którą przedstawia.

Znaczenie odkrycia i jego kontekst historyczny

Odkrycie tych rzeźb jest niezwykle istotne nie tylko dla zrozumienia historii samego Carlisle, ale także dla poszerzenia wiedzy o rzymskiej obecności w Brytanii. Łaźnie, będące częścią większego kompleksu, prawdopodobnie odgrywały kluczową rolę w życiu zarówno rzymskiej elity, jak i lokalnych mieszkańców. Kompleks pełnił funkcję nie tylko miejsca wypoczynku, ale także centrum administracyjnego i religijnego, co sugerują odnalezione artefakty, takie jak figurki do gier czy militarny sprzęt.

Wszystkie te znaleziska potwierdzają, że Carlisle było jednym z ważniejszych ośrodków rzymskich na północ od Wału Hadriana. W czasach starożytnych teren ten znajdował się w bliskim sąsiedztwie granicy rzymskiej prowincji, co czyniło go strategicznie istotnym miejscem, zarówno pod względem militarnym, jak i administracyjnym.

Współczesne działania archeologiczne – społeczne wykopaliska w Carlisle

Projekt wykopalisk w Carlisle jest unikatowy na tle innych tego typu działań w Wielkiej Brytanii. Corocznie setki wolontariuszy, znanych jako „The Diggers”, są zapraszane do udziału w wykopaliskach, co nie tylko przyczynia się do postępu prac, ale także umożliwia społeczne zaangażowanie w odkrywanie przeszłości. Projekt wspierany przez lokalne władze Cumberland oraz organizacje archeologiczne, przyciąga zarówno pasjonatów historii, jak i turystów, którzy mogą na własne oczy zobaczyć odkrycia i dowiedzieć się więcej o historii regionu.

Wolontariusze uczestniczący w wykopaliskach odegrali kluczową rolę w odkryciu ostatniej głowy, co pokazuje, jak istotne jest angażowanie lokalnej społeczności w badania archeologiczne. Dzięki ich pracy możliwe było odsłonięcie wielu nowych artefaktów, które rzucają nowe światło na życie codzienne rzymskich mieszkańców Brytanii.

Znaczenie odkryć w kontekście rzymskiej sztuki

Rzeźbiona głowa, odkryta w 2023 roku, wyróżnia się na tle innych znalezisk z tego miejsca swoją delikatnością i precyzją wykonania. Jej klasyczny styl oraz subtelne detale sugerują, że mogła przedstawiać postać o wysokim statusie społecznym, co wskazuje na wpływy rzymskiej arystokracji na sztukę i kulturę w północnej Brytanii.

Warto zauważyć, że odkrycia tego typu mają ogromne znaczenie dla zrozumienia ewolucji rzymskiej sztuki na terenach okupowanych. Rzymskie rzeźby i malowidła, odnajdywane w takich miejscach jak Carlisle, ukazują, w jaki sposób kultura Imperium przenikała do codziennego życia lokalnych społeczności.

fot. Frank Giecco- Rada Cumberland

źródło:

1. Cumberland Council