Odkrycie monumentalnego długiego domu z III wieku w Norwegii

Latem 2023 roku archeolodzy podczas wykopalisk w gminie Øvre Eike w Norwegii natrafili na pozostałości długiego domu o imponujących rozmiarach, które przewyższają wszystkie znane dotychczas konstrukcje z tego samego okresu w Danii i Szwecji. Budynek ten ma szerokość 16 metrów, a centralna nawa rozciąga się na 9 metrów między kolumnami podtrzymującymi dach. Początkowo sądzono, że konstrukcja pochodzi z XV wieku ze względu na jej niezwykłe proporcje. Jednak badania radiowęglowe wykazały, że długi dom został zbudowany w III wieku n.e., co czyni go o ponad tysiąc lat starszym, niż pierwotnie przypuszczano. To odkrycie nie tylko podważa wcześniejsze założenia dotyczące możliwości architektonicznych tamtych czasów, ale także rzuca nowe światło na wczesną historię Skandynawii.

W III wieku n.e. Skandynawia była regionem o złożonej strukturze społecznej i politycznej. Społeczności zamieszkujące te tereny były zorganizowane w plemiona, które często rywalizowały ze sobą o kontrolę nad zasobami i terytoriami. Odkrycie tak monumentalnej budowli sugeruje istnienie silnej władzy centralnej w regionie Øvre Eiker już w tym okresie. Archeolodzy uważają, że długi dom mógł służyć jako wczesna królewska sala, odzwierciedlając znaczną władzę i bogactwo jego mieszkańców. Jes Martens, kierownik projektu i profesor nadzwyczajny w Muzeum Historii Kultury Uniwersytetu w Oslo, podkreślił wyjątkowy charakter budynku, stwierdzając: "Budynek tak wyjątkowy musiał reprezentować coś bardzo wyjątkowego. To widoczny znak władzy i wielkiego bogactwa".

Długie domy były charakterystycznymi budowlami w kulturach skandynawskich i germańskich w epoce żelaza. Służyły one zarówno jako miejsca zamieszkania, jak i centra społeczno-polityczne. Jednak odkryty w Øvre Eiker długi dom wyróżnia się na tle innych znanych konstrukcji z tego okresu. Jego imponujące rozmiary sugerują, że mógł pełnić funkcje reprezentacyjne, być może jako siedziba lokalnego władcy lub miejsce zgromadzeń plemiennych. Centralna nawa o szerokości 9 metrów między kolumnami podtrzymującymi dach wskazuje na zaawansowane umiejętności inżynieryjne ówczesnych budowniczych. Takie rozmiary i proporcje są niespotykane w innych znanych długich domach z tego okresu, które zazwyczaj miały szerokość od 5 do 7 metrów.

Położenie długiego domu w Øvre Eiker nie jest przypadkowe. W III wieku n.e. klimat w regionie był stosunkowo łagodny, a poziom wód znacznie wyższy niż obecnie. Dzięki temu duże statki mogły płynąć bezpośrednio do Sem, gdzie znajduje się odkryta budowla. Taka lokalizacja zapewniała łatwy dostęp do zasobów zarówno lądowych, jak i wodnych, co mogło przyczynić się do rozwoju handlu i kontaktów z innymi regionami. Strategiczne położenie mogło również odgrywać kluczową rolę w kontrolowaniu szlaków handlowych i komunikacyjnych, co dodatkowo wzmacniało pozycję władzy lokalnej.

W pobliżu długiego domu archeolodzy odkryli niezwykły artefakt – wazon Solberg. Jest to misternie wykonany rzymski szklany wazon kamea, jedyny tego typu znaleziony poza granicami Cesarstwa Rzymskiego. Obecność tak cennego przedmiotu w Norwegii sugeruje istnienie kontaktów handlowych lub dyplomatycznych między lokalnymi elitami a Rzymem. Jes Martens zauważył: "Przez długi czas ludzie zastanawiali się, co Wazon Solberga robił w Norwegii. Teraz możemy być bliżej odpowiedzi". Wazon mógł być darem dyplomatycznym lub łupem wojennym, co wskazuje na znaczenie i prestiż mieszkańców długiego domu w Øvre Eiker.

źródło: Science Norway