Starożytne miasto Rypes w Achai, o którym wspominał geograf Pauzaniasz, od dawna stanowiło przedmiot zainteresowania badaczy. Niedawne wykopaliska na płaskowyżu Trapezá w pobliżu Ejo na Peloponezie przyniosły niezwykłe odkrycia, które rzucają nowe światło na historię tego regionu. Odkryto monumentalną strukturę oraz liczne artefakty wykonane ze złota, wskazujące na wysoką pozycję społeczną i bogactwo zamieszkujących tam ludzi. Celem tego artykułu jest przedstawienie szczegółowych informacji o tych znaleziskach oraz ich znaczeniu historycznym.
Rypes, założone przez Pelazgów, stanowi jedno z najstarszych miast w Achai. Pelazgowie, według mitologii greckiej, byli przedgreckimi osadnikami, którzy zamieszkiwali tereny Morza Egejskiego przed przybyciem plemion helleńskich. Miasto znajdowało się w strategicznym miejscu, co umożliwiało rozwój handlu oraz kultury. W późniejszym okresie zostało zasiedlone przez Jończyków, a ostatecznie zniszczone przez Rzymian około 30 roku p.n.e.
Pauzaniasz w swoich opisach podkreślał znaczenie Rypes w kolonizacji Wielkiej Grecji, w tym w założeniu Krotonu. Wspomnienia o mieście przetrwały głównie dzięki jego roli jako centrum kulturowego i religijnego. Wykopaliska archeologiczne potwierdzają te informacje, ujawniając monumentalne budowle i bogate artefakty związane z elitą społeczną.
Jednym z najważniejszych odkryć na Trapezá jest budynek oznaczony jako „Γ” (Gamma). Struktura ta, położona na południowy wschód od tarasu świątynnego, pełniła prawdopodobnie funkcję heroonu – pomnika nagrobnego upamiętniającego ważne postacie starożytnego Rypes. Odkrycie 16,8-metrowej krepidomy oraz stylobatu datowanego na III wiek p.n.e. świadczy o monumentalnym charakterze budowli.
Styl architektoniczny budynku nawiązuje do porządku korynckiego, co potwierdzają zachowane elementy, takie jak kolumny o niezwykłych proporcjach oraz kapitele z bogatymi dekoracjami. Szczególną uwagę zwracają peloponeskie bazy oraz misternie zdobione kapitele, przypominające te z świątyni Apolla w Bassae. Odkrycia te sugerują, że budynek Gamma stanowił miejsce o szczególnym znaczeniu religijnym i społecznym.
Podczas prac archeologicznych w heroonie odkryto nienaruszone grobowce z bezcennymi darami pogrzebowymi. Wśród nich znalazły się:
Złote pierścienie – zdobione misternymi ornamentami.
Wisiorek z uskrzydlonym Erosem – symbol miłości i zmysłowości.
Naszyjnik z końcami w kształcie popiersia lwa – świadectwo wysokiej pozycji pochowanych osób.
Złote kolczyki z motywami lwów – nawiązujące do ikonografii władzy i siły.
Historyczne monety pogrzebowe – wskazujące na wysoki status ekonomiczny regionu.
Wykopaliska ujawniły również fragmenty marmurowych rzeźb przedstawiających lwy oraz stelę nagrobną ukazującą młodego mężczyznę. Znaleziska te stanowią nieocenione źródło wiedzy o sztuce i kulturze starożytnego Rypes.
W pobliżu budynku Gamma archeolodzy odkryli pozostałości osadnictwa z VIII wieku p.n.e., co dowodzi długotrwałego zamieszkania tego miejsca. Znaleziona ceramika oraz architektoniczne elementy konstrukcyjne potwierdzają, że Rypes było ważnym ośrodkiem jeszcze przed okresem klasycznym.
Znaleziska z Rypes mają ogromne znaczenie dla badań nad historią starożytnej Grecji. Ukazują one rozwój architektury, sztuki oraz organizacji społecznej w tym regionie. Bogate dary pogrzebowe i monumentalne budowle świadczą o wysokim poziomie życia oraz kulturowej randze miasta. Ponadto odkrycie starszych warstw osadniczych pozwala lepiej zrozumieć procesy osadnicze w Achai na przestrzeni wieków.
Badania archeologiczne w Rypes prowadzone są pod kierunkiem dr. Andreasa G. Bordosa z Eforatu Starożytności Achai. Obecna kampania wykopaliskowa stanowi część pięcioletniego programu, finansowanego przez Olympia Odos SA oraz Fundację AG Leventis. Planowane prace obejmują dalsze badania heroonu oraz eksplorację starszych warstw osadniczych.
źródło:
Greckie Ministerstwo Kultury
fot. Greckie Ministerstwo Kultury
Copyright © Copyright 2026 Poszukiwania.pl