Zagadkowa architektura skalna Madagaskaru

Madagaskar, wyspa znana z niezwykłej bioróżnorodności, skrywa także tajemnice archeologiczne, które dopiero teraz zaczynają ujrzeć światło dzienne. Jednym z najnowszych odkryć, które wzbudziło zainteresowanie międzynarodowego środowiska naukowego, jest zagadkowa architektura wykuta w skale w miejscu zwanym Teniky, położonym w masywie Isalo na południu wyspy. Badania archeologiczne wskazują, że miejsce to może być związane z dawnymi osadnikami zoroastryjskimi, którzy przywieźli na Madagaskar swoje wierzenia i rytuały. Czy rzeczywiście mamy do czynienia z nekropolią zaratusztriańską, czy może jest to zupełnie odrębna kultura? To pytanie nadal pozostaje otwarte.

Odkrycie i badania w Teniky

Wykopaliska archeologiczne w Teniky, zainicjowane przez międzynarodowy zespół pod przewodnictwem Guida Schreursa z Uniwersytetu w Bernie, przyniosły niesamowite odkrycia. Naukowcy natrafili na wiele struktur wykutych w skale, w tym kamienne mury, tarasy, baseny i nisze, które datowane są na przełom pierwszego i drugiego tysiąclecia naszej ery. Według radiowęglowego datowania węgla drzewnego znalezionego na miejscu, niektóre z tych struktur pochodzą z okresu X-XII wieku. Odkrycia te zaskoczyły badaczy, gdyż podobne formy architektoniczne są znane z odległego Iranu, gdzie były one związane z zaratusztriańskimi praktykami pogrzebowymi.

Architektura zoroastryjska na Madagaskarze?

Jednym z najbardziej zaskakujących aspektów odkrycia w Teniky są podobieństwa między tamtejszą architekturą a starożytnymi zaratusztriańskimi strukturami znanymi z terenów dzisiejszego Iranu. W szczególności nisze wykute w skale przypominają te, które spotykamy w regionie Fars, będącym ważnym ośrodkiem kultury zaratusztriańskiej. Zoroastryzm, starożytna religia Persji, opierał się m.in. na rytuałach związanych ze śmiercią, a miejsca pochówków i pogrzebów miały duże znaczenie w tej wierze.

Naukowcy przypuszczają, że mieszkańcy Teniky mogli przywieźć ze sobą wierzenia i rytuały zaratusztriańskie, które kontynuowali po przybyciu na wyspę. Ich osadnictwo na Madagaskarze mogło być wynikiem długotrwałych kontaktów handlowych między regionem Oceanu Indyjskiego a Iranem. Co ciekawe, Teniky, choć położone ponad 200 kilometrów od wybrzeża, było częścią szerszych sieci handlowych obejmujących Indie i Chiny. Odkrycie fragmentów ceramiki z tych rejonów sugeruje, że mieszkańcy tego obszaru byli częścią globalnych szlaków handlowych już w średniowieczu.

Alternatywne teorie

Pomimo podobieństw do architektury zaratusztriańskiej, niektórzy naukowcy wskazują, że jest możliwe, iż struktury w Teniky są dziełem lokalnych ludów, które stworzyły odrębną kulturę po przybyciu na wyspę. Chociaż ich budowle mogą przypominać te z Iranu, niekoniecznie muszą one być związane z tą religią. Może to być przypadkowe podobieństwo wynikające z podobnych warunków środowiskowych i dostępnych materiałów budowlanych.

Warto także zaznaczyć, że na Madagaskarze mieszkały różnorodne grupy etniczne, które migrowały na wyspę z różnych części świata, w tym z Azji Południowej, Bliskiego Wschodu i Afryki. Każda z tych grup mogła przywieźć swoje wierzenia i tradycje, które następnie ewoluowały w unikalny sposób. Dlatego badania w Teniky muszą jeszcze odpowiedzieć na wiele pytań dotyczących pochodzenia mieszkańców tego obszaru oraz ich religijnych i kulturowych praktyk.

Znaczenie odkrycia

Odkrycie zagadkowej architektury w Teniky rzuca nowe światło na historię osadnictwa na Madagaskarze i jego związków z innymi regionami świata. Dotychczas uważano, że wyspa była stosunkowo izolowana od wpływów zewnętrznych, ale nowe badania wskazują, że mogła być ważnym przystankiem na średniowiecznych szlakach handlowych. To odkrycie podkreśla także znaczenie Madagaskaru jako miejsca, gdzie zderzały się różne kultury i religie.

Naukowcy zamierzają kontynuować badania w Teniky, aby lepiej zrozumieć historię tego miejsca oraz jego mieszkańców. Istnieje wiele hipotez na temat tego, kim byli osadnicy Teniky i jakie były ich wierzenia, ale na ostateczne odpowiedzi musimy jeszcze poczekać. Jedno jest pewne – zagadkowa architektura Madagaskaru otwiera przed badaczami nowe możliwości odkrycia zapomnianych dziejów tej fascynującej wyspy.

źródło:

1. Schreurs, G., Allegro, T., Rouvinez, M., Radimilahy, C., Raharinoro, J., Fanny Sabe, N., … Szidat, S. (2024). Teniky: enigmatyczna architektura na stanowisku archeologicznym w południowym Madagaskarze. Azania: Archaeological Research in Africa, 1–44.

https://doi.org/10.1080/0067270X.2024.2380619